Woda, piasek, rafy koralowe… podwodny świat stoi otworem. Można go podziwiać z daleka. Co odważniejsi próbują swoich sił nurkując, aby na własne oczy móc oglądać te cuda natury.

Amatorów nurkowania zarówno w Polsce jak i na świecie ciągle przybywa. Sport ten stał się bardzo popularny i z pewnością każdy z nas ma wielu znajomych, zafascynowanych pływaniem pod wodą. Normalnym śmiertelnikom wystarczające emocje zapewnia zwykłe nurkowanie ze sprzętem do tego przeznaczonym tzw. snorkeling. Butla i maska dostarczające tlen do płuc zapewniają bezpieczeństwo i podwodny komfort. Ale jak się jednak okazuje, nie wszyscy zadowalają się takimi doznaniami. Dlatego powstał freediving, dyscyplina będąca ekstremalną odmianą nurkowania.

Od zwykłego nurkowania z osprzętem freediving różni to, że nurek nie posiada praktycznie żadnego sprzętu, który mógłby wspomagać proces oddychania pod wodą. Stąd też wzięła się nazwa  nurkowania bezdechowego, czyli ze wstrzymanym oddechem. Właściwie to freediving można nazwać bardziej techniką, wykorzystywaną w wielu różnych rodzajach sportu, niż dyscypliną samą w sobie. Przykładem może być pływanie synchroniczne, wodne rugby czy wodny hokej. Istnieje wiele różnych konkurencji freedivingowych, z których większość polega na rywalizacji zawodników o jak najdłuższe przebywanie pod wodą, lub przebycie w takim stanie jak największego dystansu. Freediving można również wykorzystać w celu “podwodnego zwiedzania” lub po prostu jako forma relaksu.

 

Dla dokładniejszego rozróżnienia poszczególnych rodzajów tego nurkowania stworzono następujący podział:

* do konkurencji głębokościowych zalicza się: stały balast – nurkowanie z płetwami, free immersion – nurkowanie bez płetw, ale za pomocą podciągania się na linie, unassisted – nurkowanie bez płetw, bez liny, jedynie za pomocą siły mięśni, np. płynięcie „żabką” , zmienny balast – nurkowanie z obciążeniem, które pozostawia się na dole i wypływa, no limits – zanurzenie np. za pomocą konstrukcji mechanicznej windy, która ciągnie w dół zawodnika na określoną głębokość,

* do konkurencji wykonywanych na basenie można zaliczyć: pływanie dynamiczne w płetwach pod wodą (Dynamic with Fins) – przepłynięcie jak najdłuższej odległości tuż pod powierzchnią wody, statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea) – jak najdłużsyz czas bez oddechu pod wodą, pływanie dynamiczne bez płetw pod wodą (Dynamic without Fins) -  przepłynięcie jak najdłuższej odległości tuż pod powierzchnią wody bez płetw.
Uprawiane są jeszcze dyscypliny takie jak podwodny hokej oraz rugby.           (fot. aquaxel, CC)

Trzeba zaznaczyć, że nurkowanie bezdechowe pomimo że dostarcza niesamowitych wrażeń (o tym za chwilę) jest bardzo ryzykowne i może być niebezpieczne. Zwłaszcza uleganie pokusie przekroczenia swoich ograniczeń, współzawodnictwa i bicia rekordów, może zakończyć się trwałymi uszkodzeniami neurologicznymi, a także i śmiercią.

Aby osiągać dobre wyniki w tej dyscyplinie, należy właśnie poddać się odpowiedniemu treningowi, który przygotowuje organizm pod kątem zwiększonej wytrzymałości pod wodą, a także może przynieść nieprawdopodobne efekty – najlepsi potrafią wstrzymywać oddech na ponad 10 minut.  Świetnym przykładem jest tu fenomenalny Herbert Nitsch. Jego płuca mają objętość 10 litrów, pod wodą potrafi przebywać przez 10 minut i bije nieprawdopodobne rekordy – zszedł na 214 metrów na tzw. windzie i na 120 metrów siłą własnych mięśni.

Wielu z freediverów opisuje niezwykłe przeżycia, jakich doznają podczas nurkowania. Jednym z nich jest znany na całym świecie w tej dyscyplinie Włoch Umbrto Pelizzari, który od dziecka zajmuje się freedivingiem, ustanowił też wiele rekordów. O swoim nurkowaniu pisze tak:

- "Poniżej głębokości 100 metrów, gdy płyniemy głową w dół prosto w otchłań, tętno zwalnia, ciało znika, a wszystkie uczucia przybierają nową formę. Jedyne, co w nas zostaje, to dusza. Wykonujemy głęboki skok w głąb duszy, która wchłania cały wszechświat. Za każdym razem, gdy się zanurzam, dokonuję wyboru: to ja odkrywam na nowo siebie samego w ludzkich wymiarach, metr po metrze, by potem wrócić na górę i znów ujrzeć światło. Często słyszę pytanie, co takiego można zobaczyć głęboko w morzu. Może jedyna możliwa odpowiedź brzmi tak, że człowiek nie zanurza się tam, by rozglądać się dokoła, lecz by spojrzeć w samego Siebie. W głębi szukam siebie. To mistyczne doświadczenie, graniczące z doświadczaniem boskości. Na tej ogromnej głębokości jestem zupełnie sam, lecz czuję się zarazem tak, jakby była tam ze mną cała ludzkość. To właśnie dzięki temu, że jestem ludzką istotą, przekraczam granice, które sam sobie wyznaczam, nurkowanie umożliwia mi poczucie jedności z morzem i otoczeniem. To właśnie tutaj jednoczę się z morzem i odkrywam prawdziwego siebie.

Płetwonurek nurkuje, by rozglądać się dokoła, nurek bezdechowy nurkuje, by zajrzeć w swoje wnętrze. (…)"

Podobne podejście i przeżycia związane z freedivingiem możemy odnaleźć w godnym polecenia filmie „ Le grand bleu” (Wielki Błękit), który ukazuje nieco bliżej taki rodzaj nurkowania. Ta francusko-włosko-amerykańska produkcja  znanego reżysera Luc'a Besson'a, nakręcona w pięknych południowo europejskich sceneriach wybrzeży, ale nie tylko, opowiada historię dwóch przyjaciół, którzy od dziecka rywalizują ze sobą pod kątem jak najdłuższego przebywania pod wodą bez oddechu. Obydwaj są w tym bardzo dobrzy, do tego stopnia, że biorą udział w mistrzostwach świata we freedivingu. Jednak jeden z nich, Enzo Molinari, grany przez Jean'a Reno, podchodzi do tego jak do sportu oraz chęci udowodnienia, że jest najlepszy w nurkowaniu bez osprzętu, natomiast przyjaciel Jacques Mayol, w jego rolę wcielił się Jean-Marc Barr, traktuje freediving jako swoją jedyną, życiową pasję, która jest silniejsza nawet od miłości.

 

Film ten doskonale przybliża freediving, ukazuje jego atrakcyjność, wysiłek jaki trzeba włożyć w przystosowanie ludzkiego organizmu do tego rodzaju możliwości, ale także i niebezpieczeństwo czyhające na każdego nurka.
  

(fot. Yugyug, CC)

 

Jest to sport niebezpieczny. Istnieje wiele głośnych wypadków z udziałem nurków, jak choćby śmierć Audrey Mestre, znakomitej francuskiej mistrzyni w nurkowaniu bezdechowym, która przy próbie ustanowienia rekordu na głębokości 171 m (dystans osiągnięty) z powodu zaniedbań technicznych organizatorów poniosła śmierć pod wodą. Jeśli jednak wszystko odbywa się z asekuracją i zachowaniem odpowiednich reguł, a przede wszystkim zachowaniem wszystkich zasad bezpieczeństwa, w zasadzie nic nie powinno się stać, a wrażenia opisywane przez nurków, towarzyszące zanurzaniu się na duże głębokości, mogą stanowić duży impuls do rozpoczęcia przygody z freedivingiem. W Internecie mnóstwo firm ogłasza zapisy na wyprawy w egzotyczne miejsca w celu uprawiania freedivingu, także każdy zainteresowany bez problemu może przeznaczyć swój wolny czas na zgłębianie nowej pasji oraz Wielkiego Błękitu.

 

Największe światowe organizacje związane z freedivingiem: Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS), Association Internationale pour le Developpement de l'Apnée (AIDA).

 

Film prezentujący freediving podczas bicia rekordu William'a Trubridge'a - 88 m bez płetw:

 

 

Światowe rekordy we freedivingu:

Stały balast (Constant Weight 'CWT')
- Mandy-Rea Cruickshank (Kanada) miejsce: Cayman Islands, BWI - 88m
- Guillaume NÉRY miejce: Nice, Francja - 113m

Stały balast bez płetw (Constant Weight Without Fins 'CNF')
- Natalia Molchanova (Rosja), miejsce: Dahab, Egipt -60m
-William Trubridge (Nowa Zelandia), miejsce: Bahama -86m

Statyka (Static Apnea 'STA')
- Natalia Molchanova (Rosja), miejsce: Moskwa 8 min 0 sek
- Tom Sietas (Niemcy), miejsce: Athens, Greece 10 min 12 sek

Dynamika w płetwach (Dynamic With Fins 'DYN')
- Natalia Molchanova (Rosja), miejsce: Maribor - Slovenia 205m
- Dave Mullins (Nowa zelandia), miejsce: Wellington, Nowa Zelandia 244m

Dynamika bez płetw (Dynamic Without Fins 'DNF')
- Natalia Molchanova (Rosja),miejsce: Tokio 131m
- Tom Sietas (Niemcy), miejsce: Tokio, Japonia 183m

Dave MULLINS, miejsce: Wellington, New Zeeland 213
- Zmienny balast (Variable Weight 'VWT')
- Tanya Streeter (USA), miejsce: Turks i Caicos -122m
- Carlos Coste (Wenezuela), miejsce: Sharm, Egipt -140m

Free Immersion ('FIM')
- Natalia Molchanova (Rosja), miejce: Crete, Greece -85m
- William Trubridge (Nowa Zelandia), miejsce: Bahamy, -108 m

 

No limit 'NLT'
- Tanya Streeter (USA), miejsce: Kajmany -160m
- Herbert Nitsch (Austria), miejsce: Spetses, Grecja -214m

 

 

Oficjalne Rekordy Polski w Nurkowaniu Bezdechowym

Stały Balast (Constant Weight)
- mężczyzn:  Mateusz Malina - 80 m (06.09.2009) Triple Depth 2009, Dahab
- kobiet:  Agata Bogusz - 55 m (05.10.2009) Próba indywidualna, Egipt

Stały balast bez płetw (Unassisted)
- mężczyzn:  Mateusz Malina - 70 m (07.09.2009) Triple Depth 2009, Dahab
- kobiet:  Agata Bogusz - 36 m (07.09.2009) Triple Depth 2009, Dahab

Nurkowanie bez płetw (Free Immersion)
- mężczyzn:  Mateusz Malina - 80 m (05.09.2009) Triple Depth 2009, Dahab
- kobiet:  Agata Bogusz - 51 m (05.09.2009) Triple Depth 2009, Dahab

Pływanie dynamiczne w płetwach pod wodą (Dynamic with Fins)
- mężczyzn:  Robert Cetler - 175 m (03.10.2009) Rhein Main Cup 2009, Wiesbaden
- kobiet:  Małgorzata Matkowska - 149 m (25.08.2005) 1st AIDA Pool Individual World Championship - Renens 2005

Pływanie dynamiczne bez płetw pod wodą (Dynamic without Fins)
- mężczyzn:  Michał Mrozowski - 158 m (03.10.2009) Rhein Main Cup 2009, Wiesbaden
- kobiet:  Agata Depka - 88 m (15.04.2006) basen Kaleva w Tampere - Mistrzostwa Finlandii

Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea)
- mężczyzn:  Robert Cetler - 7'46" (03.10.2009) Rhein Main Cup 2009, Wiesbaden
- kobiet:  Małgorzata Matkowska - 5'44" (29.01.2005) II Basenowy Puchar Polski - basen TOSiR, Tarnów

Zmienny Balast (Variable Weight)
- Piotr Wawer - 70 m (15.08.2007) Obóz Hańcza 2007

No Limits
- Robert Cetler - 80 m (15.08.2007) Obóz Hańcza 2007

 

 

Góra, Caroll

 

fot1. Oceanhunter
źródła: nowa-ama.pl, wikipedia.org, freediving.com.pl, umbertopelizzari.pl