Masajowie to afrykańska grupa etniczna zamieszkująca Kenię i północną Tanzanię. Szacuje się, że ich populacja liczy około 900 000 osób. Jest to lud półkoczowniczy, którego największym bogactwem jest bydło.

Masajowie porozumiewają się w języku Maa, ale uczą się też suahili i angielskiego. Doskonale radzą sobie z niesprzyjającymi warunkami klimatycznymi. Potrafią uprawiać rośliny na terenach pustynnych.

Społeczeństwo masajskie jest patriarchalne – większość decyzji podejmują mężczyźni (starszyzna). Mali chłopcy zajmują się wypasem bydła. Część z nich, gdy osiągnie dojrzałość zostaje wojownikami – morans. By zyskać godność obrońcy społeczności trzeba przejść bez znieczulenia bardzo bolesny obrzęd obrzezania. Młodzieniec w wieku od 12-25 lat znosi ceremonię w milczeniu, a później przez kilka miesięcy nosi czarne stroje i odpowiednie malunki na twarzy. Starsi wojownicy odprawiają  ceremonię „eunoto”. Golą głowy i stają się prawdziwymi mężczyznami. Po odbyciu tego zwyczaju chłopak może wybrać sobie żonę.

Masajowie są poligamistami. Również kobiety często współżyją z kilkoma mężczyznami. Takie praktyki, jak spędzanie nocy z gościem domu nie są zadziwiające. Zwyczaje te mają  praktyczny wymiar. Wśród Masajów notuje się bowiem wysoką śmiertelność noworodków i wojowników. Niezależnie od ojcostwa dzieci uznaje za swoje mąż kobiety.

Masajki zajmują się przede wszystkim gospodarstwem: przyrządzaniem jedzenia, dojeniem bydła, zbieraniem drewna. Młode dziewczyny podobnie jak chłopcy przechodzą obrzęd kobiecego obrzezania. Choć rytuał ten jest zakazany przez władze zarówno w Kenii jak i w Tanzanii, do dziś stosuje się go, a wartość kobiety, która go przeszła zwiększa się. Często wycięcie genitaliów bywa niezbędne, by znaleźć męża. Ceremonia ta jako tradycyjny element kultury jest ceniona wśród Masajów, ale ze względu na obostrzenia prawne oraz niezwykłą bolesność zabiegu często odchodzi się od niego i zastępuje jedynie słownym obrzędem.

Masajowie są społecznością świetnie zorganizowaną. Doskonale współpracują ze sobą, a każdy odpowiada za sprawne funkcjonowanie systemu plemiennego. Ich największym bogactwem jest bydło. Niegdyś często okradali z niego ziemie sąsiadów. O zamożności mężczyzny świadczy ilość potomstwa i liczba krów.

Ten afrykański lud żyje w niewielkich domach. Chatki na planie koła z gałązek, tyczek, błota trawy, popiołu i krowich odchodów budują kobiety. Konstrukcje te nie należą do nazbyt trwałych, ale też nie muszą być takie. Co jakiś czas plemię przemieszcza się bowiem i stare siedziby są porzucane.

Bydło i zwierzęta gospodarskie nocą trzyma się w specjalnych zagrodach w centrum wiosek, co chroni przed atakami dzikich zwierząt.

Niegdyś Masajowie nosili skóry cieląt i owiec. Obecnie ich ubiór stanowią przede wszystkim bawełniane i płócienne sukna, które owijają wokół ciał. Ich ulubionym kolorem jest czerwony. Nie stronią też od niebieskiej, białej a nawet wzorzystej (w pasy, kwiaty lub w kratę) odzieży. Stopy chronią sandałami ze skór zwierzęcych. Coraz częściej na podeszwy wykorzystują plastik.

Elementem ich wyglądu są także liczne ozdoby. Mężczyźni często rozciągają sobie dziurki w małżowinach usznych. Kobiety z kolorowych paciorków wytwarzają biżuterię: koraliki, ozdoby na kształt kolczyków.

Podstawą diety Masajów jest mleko. Żywią się też jednak mięsem owocami, rzadziej krowią krwią. Gotują zupy na bazie korzeni, kory i łodyg akacji nilowej. Wzbogacają też swoje pożywienie zbożami i mączką kukurydzianą. Niejednokrotnie zatrudniają się na plantacjach, dzięki czemu pozyskują ryż, ziemniaki, kapustę.

Ich kuchnia nie jest zbyt urozmaicona, ale badania wykazały, że są zdrowi i bardzo sprawni. Wierzą, że wszelkie gorączkowe choroby wieku dziecięcego powodują kły. Dlatego usuwają zawiązki tych zębów swojemu potomstwu.

Wiara tych afrykańskich autochtonów jest monoteistyczna. Ich bóg ma jednak dwa oblicza: łaskawe i mściwe. „Laibon” to ważna postać w kulturze. Pełni funkcję szamana, wróżbiarza, proroka i kapłana. Masajowie nie grzebią zmarłych, a ich ciała pozostawiają padlinożercom.

W czasie obrzędów i uroczystości tańczą i śpiewają. Szczególnie ciekawym widowiskiem są rytualne pieśni mężczyzn. Ustawiają się oni w okręgu, śpiewają, wykonując charakterystyczne ruchy głową i podskoki. Intonację podejmuje najczęściej jeden najbardziej wprawny śpiewak. Reszta grupy powtarza za nim wersy lub tylko nuci melodię. Podobnie obchody celebrują kobiety, które na podniosłe okazje ubierają najlepsze stroje.

 

KaPy