Nagroda Nobla to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych za wybitne osiągnięcia literackie, naukowe oraz za zasługi dla ludzkości. Nagrodą, z woli fundatora – wynalazcy dynamitu – Alfreda Nobla, honoruje się wyjątkowe postacie od 1901 roku.

 

Laureaci otrzymują dyplom honorowy, złoty medal i pieniądze (10 milionów koron szwedzkich – ok. 4 milionów złotych). Grono polskich Noblistów nie jest nazbyt liczne, jednak biorąc pod uwagę różne czynniki (np. rozbiory) trzeba przyznać, że wiele wybitnych osób uhonorowanych tym wyróżnieniem było związanych z naszymi ziemiami, miało polskie obywatelstwo lub polskich przodków.

Polakami, którzy otrzymali Nagrodę Nobla byli:

Maria Skłodowska – Curie – wyróżnienie otrzymała 2 razy: w 1903 (z mężem Piotrem Curie oraz Henri Bacquerelem) i 1911 roku. Pierwszą nagrodę dostała w dziedzinie fizyki za odkrycie zjawiska radioaktywności, zaś drugą – w dziedzinie chemii za odkrycie i badania nad radem i polonem. Choć nigdy nie miała obywatelstwa polskiego (najpierw rosyjskie, później francuskie) zawsze czuła się Polką.

Henryk Sienkiewicz – swoją nagrodę w dziedzinie literatury otrzymał w 1905 roku za całokształt twórczości. Urodził się pod zaborem rosyjskim, jednak tworzył po polsku, pochodził z polskiej rodziny i czuł się Polakiem.

Władysław Reymont – nagrodę otrzymał w 1924 roku w dziedzinie literatury za powieść „Chłopi”.

Czesław Miłosz – wyróżniony w 1980 roku w dziedzinie literatury za całokształt twórczości.

Lech Wałęsa – jako przywódca antykomunistycznej opozycji i aktywista praw człowieka dostał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.

Wisława Szymborska - za "poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości” polska poetka w 1996 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.

Choć nigdy nie posiadali polskiego obywatelstwa, Polakami czuli się także następujący laureaci:

Andrew Schally – nagrodę otrzymał w 1977 roku w dziedzinie medycyny (obywatel USA, urodzony w 1926 roku w Wilnie).

Józef Rotblat – łącznie z ruchem Pugwash otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1995 roku (urodził się w Łodzi lub w Warszawie, formalnie pozostawał obywatelem Wielkiej Brytanii,).
Leonid Hurwicz – Nobla dostał w 2007 roku w dziedzinie ekonomii (urodził się w Moskwie w polskiej rodzinie, wychowywał się w Warszawie, ukończył Uniwersytet Warszawski, był obywatelem USA).

Poniżej znajduje się lista osób, które otrzymały prestiżowe wyróżnienie i w pewien sposób były związane z Polską:

Walther Hermann Nernst – nagrodę otrzymał w 1920 w dziedzinie chemii. Urodził się w Wąbrzeźnie, ale był obywatelem niemieckim.

Irène Joliot-Curie – nagrodę otrzymała w 1935 roku w dziedzinie chemii. Była córką Marii Skłodowskiej-Curie.

Otto Stern - nagrodę otrzymał w 1943 roku w dziedzinie fizyki. Urodził się w Żorach.  Mieszkał  we Wrocławiu, był jednak obywatelem niemieckim.

Isidor Isaac Rabi - nagrodę otrzymał w 1944 roku w dziedzinie fizyki. Urodził się w Rymanowie.

Tadeusz Reichstein – nagrodę otrzymał w 1950 roku w dziedzinie fizjologii lub medycyny Urodził się w we Włocławku, ale był obywatelem Szwajcarii.

Piotr Kapica – został wyróżniony w 1978 roku w dziedzinie fizyki. Jego rodzice byli Polakami, a on sam do 1929 roku posiadał polskie obywatelstwo.

Isaac Bashevis Singer – nagrodę otrzymał w 1978 roku w dziedzinie literatury za „pełną pasji sztukę narracji, która wychodząc z tradycji polsko-żydowskiej, odnosi się do uniwersalnej kondycji życia ludzkiego”. Urodził się i wychował w Radzyminie. Mieszkał w Warszawie i Biłgoraju. Był obywatelem USA.

Georges Charpak – nagrodę otrzymał w 1992 roku w dziedzinie fizyki. Urodził się w  Dąbrowicy, niedaleko Równego. Był obywatelem Francji.

Harold Kroto – nagrodę otrzymał w 1996 roku w dziedzinie chemii. Jego rodzina pochodziła z Krotoszyna, choć on sam urodził się w Wielkiej Brytanii, której jest obywatelem.

Günter Grass – nagrodę otrzymał w 1999 roku w dziedzinie literatury.  Urodził się w Gdańsku, ale jest obywatelem niemieckim. Jego twórczość często wykorzystuje polskie wątki.

Frank Wilczek – nagrodę otrzymał w 2004 roku w dziedzinie fizyki. Jest obywatelem Stanów Zjednoczonych, ale ma polsko-włoskie korzenie.

 K.P.